سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

61

قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى)

همچون : زيد افضل من عمرو . كلمه « افضل » اسم تفضيل است كه برترى زيد بر عمرو را حكايت و بيان مىكند . احكام اسم تفضيل براى اسم تفضيل احكامى است كه ذيلا ذكر مىشوند : 1 - اسم تفضيل از فعلى اخذ مىشود كه واجد شرائط ذيل باشد : الف : ثلاثى مجرد باشد . ب : متصرف باشد . ج : معنائى داشته كه در آن زياده و نقصيه تصوير گردد . د : مثبت باشد . ه : اسم فاعلش بر وزن « افعل » بيايد . و : مجهول نباشد . بنابراين از افعال غير ثلاثى مجرّد همچون : انطلق و دحرج و نيز از افعال غير متصرّف نظير : ليس و عسى و همچنين از آنچه در آن تفضيل تصوير نميشود مثل : مات و فنا و از فعل منفى مانند : ما ضرب و از فعليكه وصف يعنى اسم فاعلش بر وزن « افعل » مىآيد نظير : باض و حمر و از آنچه مجهول باشد همچون : ضرب اخذ و مشتق نميشود . 2 - از افعاليكه واجد شرائط نيستند اگر اسم تفضيل بخواهيم بسازيم قاعده اينستكه از كلمه « اكثر » و « اشد » كمك گرفته و بعد از آنها مصدر فعل منظور را به حالت نصبى مىآوريم مثلا مىگوئيم : زيد اشد حمرة من عمرو . 3 - اسم تفضيل بسه نحو استعمال مىشود : الف : با كلمه « من » اعم از آنكه در لفظ بوده مانند :